نمونه‌ی نظم در حرکات قرآن

نمونه‌ی نظم در حرکات قرآن: در قرآن استثناءا در یک مورد(آیه ۱۰ سوره فتح) به‌جای علیهِ(به کسر هاء)، علیهُ(به ضم هاء) آمده که وجه نحوی و معنایی برای آن تصور نمی‌شود اما از منظر نظم عددی قابل توجیه است.
بعضی از موارد که تحقیق کرده‌ام:
۱- تعداد ضمه( ُ) در این سوره ۲۸۵ می‌شود که مضرب ۱۹ است.
۲- ضمه در علیهُ، ۵۷مین ضمه در این سوره است که مضرب ۱۹ است.
۳- تعداد کلماتی در این سوره که به هُ ختم می‌شود (مثل علیهُ) ۳۸ است که مضرب ۱۹ است.
۴- تعداد کلماتی در این سوره که به ُ ختم می‌شود (مثل علیهُ) ۶۷ است که این عدد ۱۹مین عدد اول است.

این تنها یک نمونه‌ی نظم در حرکات قرآن است.

ضمیر موجود در «علیه» در آیه دهم سوره فتح،[۱] بر خلاف استاندارد رایج در ادبیات عرب، در قرائت حفص از عاصم به صورت مضموم قرائت می‌شود.
مفسّران قرآن و ادبای عرب دلایلی نیز برای آن ذکر کرده‌اند؛[۲] از جمله آن‌که گفته‌اند چون در آیه مورد بحث بعد از آن لفظ «الله» قرار گرفته مضموم خوانده شده تا با تفخیم[۳] «لام» در «الله» سازگارتر باشد.[۴]
به هر حال باید گفته شود که مضموم بودن «علیه» در این آیه، یک قرائت است و قرائات دیگری نیز وجود دارد که به همان مدل رایج، «علیه» را به کسر می‌خوانند.[۵]

[۱]. «إِنَّ الَّذینَ یُبایِعُونَکَ إِنَّما یُبایِعُونَ اللهَ یَدُ اللهِ فَوْقَ أَیْدیهِمْ فَمَنْ نَکَثَ فَإِنَّما یَنْکُثُ عَلى‏ نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفى‏ بِما عاهَدَ عَلَیْهُ اللهَ فَسَیُؤْتیهِ أَجْراً عَظیم»؛ کسانى که با تو بیعت می‌کنند [در حقیقت] تنها با خدا بیعت می‌نمایند، و دست خدا بالاى دست آنهاست پس هر کس پیمان‌شکنى کند، تنها به زیان خود پیمان شکسته است و آن‌کس که نسبت به عهدى که با خدا بسته وفا کند، بزودى پاداش عظیمى به او خواهد داد».
[۲]. ر. ک: درویش، محیی الدین، اعراب القرآن و بیانه، ج ‏۹، ص ۲۳۶، سوریه، دارالارشاد، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق؛
[۳]. تفخیم در لغت، به معنای «بزرگداشت و گرامی داشتن» می‌باشد، و در اصطلاح تجوید قرآن، عبارت است از: درشت و غلیظ اداء کردن حرف به طوری که دهان از صدای آن پُر شود.
[۴]. ر. ک: ملاحویش آل غازی، عبدالقادر، بیان المعانی، ج ‏۶، ص ۲۷۱، دمشق، مطبعة الترقی، چاپ اول، ۱۳۸۲ق؛ ابن‌جنى، عثمان بن جنى‏، الخصائص، ج ‏۱، ص ۵۰، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ سوم؛ دمیاطى‏، احمد بن محمد بن عبد الغنى، اتحاف فضلاء البشر فی القراءات الأربعة عشر، ص ۵۰۹، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
[۵]. ر. ک: آلوسى، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، ج ‏۱۳، ص ۲۵۲، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *